Ra đề theo Công văn 7991 và thang Bloom: dựng ma trận đề bằng AI

Ra đề kiểm tra định kỳ, khó nhất là dựng ma trận. Cột nào, mức nào, bao nhiêu câu? Mình thấy đây là việc AI giúp được nhiều, miễn là bạn nắm khung trước.

Trước hết, chỉnh lại một hiểu lầm

Nhiều người truyền tai “ma trận có 4 mức: nhận biết, thông hiểu, vận dụng, vận dụng cao”, và nhắc tới “CV 7991 năm 2022”. Theo tài liệu mình đọc thì không khớp:

Công văn 7991/BGDĐT-GDTrH do Bộ GDĐT ban hành ngày 17/12/2024, về kiểm tra, đánh giá cấp THCS và THPT theo Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT.
Các phụ lục dựng ma trận cho kiểm tra định kỳ theo 3 mức: Nhận biết, Thông hiểu, Vận dụng. Tài liệu hướng dẫn ghi rõ “vận dụng cao” không có trong ma trận định kỳ theo khung này.

Chuyện này mình chưa tự đối chiếu được với bản gốc từng môn. Nên bạn mở văn bản và hướng dẫn của Sở GDĐT, tổ chuyên môn trường mình check lại nha. Có sở hay tổ quy định thêm khác đi.

Các dạng câu hỏi và tỉ lệ

Phụ lục nêu các dạng: nhiều lựa chọn, đúng-sai, trả lời ngắn, tự luận. Trong mẫu tham khảo, trắc nghiệm nhiều lựa chọn thường quanh 30%–40%, còn tỉ lệ cụ thể do tổ chuyên môn quyết định. Nên con số cuối cùng bạn phải hỏi tổ, đừng để AI tự chọn.

Bloom thì liên quan gì?

Thang Bloom bản sửa đổi (Anderson và Krathwohl, 2001, cập nhật từ bản 1956 của Benjamin Bloom) có 6 bậc: Nhớ, Hiểu, Vận dụng, Phân tích, Đánh giá, Sáng tạo.

CV 7991 không chính thức ghép với 6 bậc này. Nhưng khi nhờ AI viết câu hỏi, Bloom có ích vì mỗi bậc có động từ hành động rõ ràng. Mình tự gợi ý cách ghép cho dễ làm việc (không phải quy định):

Nhớ → Nhận biết
Hiểu → Thông hiểu
Vận dụng (và các bậc cao hơn nếu bạn muốn câu khó) → Vận dụng

Prompt dựng ma trận

Bạn là giáo viên [môn] lớp [lớp] ở Việt Nam. Hãy dựng bản nháp ma trận đề kiểm tra [giữa kì/cuối kì] cho nội dung: [danh sách chương/bài].

Quy ước:
- 3 mức độ nhận thức: Nhận biết, Thông hiểu, Vận dụng.
- Dạng câu hỏi: nhiều lựa chọn, đúng-sai, trả lời ngắn, tự luận.
- Tỉ lệ theo tổ chuyên môn: [ví dụ trắc nghiệm nhiều lựa chọn x%, tự luận y%].
- Thời gian: [số] phút. Tổng điểm: [số].

Yêu cầu:
1. Lập bảng ma trận: hàng là nội dung/đơn vị kiến thức, cột là mức độ và dạng câu hỏi, ghi số câu và điểm.
2. Với mỗi ô, viết 1 yêu cầu cần đạt, dùng động từ theo thang Bloom (nhớ, hiểu, vận dụng).
3. Sau cùng, viết 1 câu hỏi mẫu cho mỗi mức độ, kèm đáp án.
Nếu thiếu thông tin, hỏi lại tôi trước khi làm.

Use case

Bạn ra đề giữa kì, tổ yêu cầu 35% trắc nghiệm nhiều lựa chọn. Bạn điền số đó vào prompt. AI trả bảng nháp. Bạn check lần lượt:

Tổng điểm và tổng số câu có khớp không?
Mỗi nội dung có câu ở đủ mức độ không?
Câu mẫu có đúng mức “Vận dụng” thật hay chỉ là câu nhớ?

Rồi nhắn tiếp: “Đổi câu 3 sang dạng đúng-sai”. Chỉnh vài vòng là xong khung.

Tóm lại

CV 7991 ban hành 17/12/2024, ma trận định kỳ theo tài liệu mình đọc có 3 mức (Nhận biết, Thông hiểu, Vận dụng). Bloom có 6 bậc, dùng để viết câu hỏi cho đúng mức. Hãy đưa khung và tỉ lệ của tổ chuyên môn vào prompt, rồi tự check kỹ trước khi dùng.